Thị trường bán dẫn và xu hướng cung cầu năm 2023

Vào năm 2023, thị trường chuyển sang trạng thái hạ nhiệt do suy thoái kinh tế và nhu cầu bán dẫn bị giảm.

Thị trường bán dẫn toàn cầu tăng trưởng âm lần đầu tiên sau 4 năm

Vào tháng 11/2023, Cơ quan Thống kê Thị trường Bán dẫn Thế giới (WSTS) đã công bố triển vọng về thị trường bán dẫn toàn cầu vào năm 2023, dựa trên giá trị thực tế tính đến tháng 9 cùng năm. Theo báo cáo, thị trường bán dẫn toàn cầu dự kiến ​​sẽ giảm 9,4% so với năm trước xuống còn 520,126 tỷ USD, đánh dấu mức tăng trưởng âm đầu tiên trong 4 năm kể từ năm 2019.

Vào năm 2020, sự bùng phát của virus Corona mới đã gây ra sự gián đoạn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu và sự lan rộng nhanh chóng của các dịch vụ trực tuyến, làm gián đoạn đáng kể sự cân bằng cung cầu. Chính điều này dẫn đến tình trạng thiếu thiết bị bán dẫn trên toàn thế giới.

Mặc dù hệ thống cung cấp thiết bị bán dẫn đã tiến đến trạng thái bình thường kể từ khoảng năm 2022, nhưng giá năng lượng và nguyên liệu thô đã tăng vọt do xung đột ở Ukraine bắt đầu vào tháng 2/2022, dẫn đến nhu cầu giảm đột ngột và lượng hàng tồn kho tăng lên.

Trong nửa đầu năm 2023, hầu hết các sản phẩm đều có mức tăng trưởng âm so với năm trước, nhưng trong nửa cuối năm 2023, do sự phát triển nhanh chóng của AI, nhu cầu của các thiết bị hay các sản phẩm liên quan như linh kiện logic, bộ nhớ, GPU có xu hướng phục hồi.

Thị phần bán dẫn theo khu vực và quốc gia là:

• Châu Á – Thái Bình Dương: 63,5%
• Châu Mỹ: 25,5%
• Châu Âu và các khu vực khác: 11,0%

Intel vẫn đứng đầu doanh số bán hàng, NVIDIA tăng trưởng thần tốc lần đầu lọt top 5

Vào năm 2023, các công ty thường xuyên nằm trong Top đầu thế giới đã có thay đổi đáng kể. Trong “Bảng xếp hạng doanh số bán dẫn thế giới (sơ bộ) năm 2023″ do Gartner, một công ty nghiên cứu thị trường của Mỹ công bố, vào tháng 1/2024, Intel đã vượt qua Samsung Electronics, công ty đã duy trì vị trí dẫn đầu trong 2 năm liên tiếp. Trong vòng 3 năm Intel đã quay lại vị trí số 1. Ngoài ra, Micron Technology, đứng ở vị trí thứ 5 năm ngoái, đã nằm ngoài top 10. Mặt khác, NVIDIA, vốn có tốc độ tăng trưởng nhanh chóng trong những năm gần đây, lần đầu tiên lọt vào top 5.

Chú ý rằng tuy quay lại vị trí số 1 nhưng Intel có mức tăng trưởng âm (-16.7%) cũng như Samsung là -37.5%.

Trong top 10, chỉ có 3 công ty có mức tăng trưởng dương là Broadcom, NVIDIA và STMicroelectronics.

Bảng Top 10 các tập đoàn bán theo doanh số 2023 (Đơn vị: Tỷ USD)

Triển vọng của thị trường bán dẫn từ năm 2024 là gì?

NVIDIA đứng đầu thế giới về doanh số

Đầu năm 2024, một tin tức được đưa ra đã làm chấn động mạnh ngành công nghiệp bán dẫn. NVIDIA, một công ty đang phát triển nhanh chóng, đã công bố kết quả tài chính cả năm cho năm tài chính kết thúc vào tháng 1/2024. Doanh thu đạt 60,922 tỷ USD, lần đầu tiên trở thành số một thế giới. Điều này là do nhu cầu về thiết bị bán dẫn cho AI tăng nhanh.

Thị trường bán dẫn toàn cầu từ năm 2024

Trong “Dự báo thị trường bán dẫn mùa xuân năm 2024” do WSTS công bố vào ngày 4/6/2024, lượng đầu tư liên quan đến AI tăng mạnh mẽ trên toàn thế giới và nhu cầu về bộ nhớ cũng như một số thiết bị logic đang mở rộng nhanh chóng, thị trường năm 2024 được dự đoán sẽ tăng 16,0% so với năm 2023.

Mặt khác, ngoại trừ AI, nhu cầu bán dẫn khác vẫn chậm chạp và khó có khả năng phục hồi nhanh chóng vào nửa cuối năm 2024. Do đó, nhiều sản phẩm được dự đoán sẽ có mức tăng trưởng âm so với 2023.

Năm 2025, ngoài nhu cầu liên quan đến AI, các lĩnh vực tăng trưởng như môi trường, tự động hóa cũng đang thu hút sự chú ý, thị trường bán dẫn dự kiến ​​sẽ tiếp tục tăng trưởng thêm 12,5%.

Xu hướng trong lĩnh vực bán dẫn ở mỗi quốc gia

Thị trường bán dẫn chạm đáy vào đầu năm 2023. Với những dấu hiệu phục hồi bắt đầu xuất hiện từ cuối năm 2023, nhiều quốc gia sẽ tích cực đầu tư vào thị trường bán dẫn vào năm 2024 trở đi.

Nhật Bản

Năm 2024 được cho là năm bùng nổ trong việc xây dựng nhà máy bán dẫn. Kioxia có kế hoạch xây dựng và khởi công các nhà máy mới ở Iwate và Mie, Kaga Toshiba Electronics có kế hoạch khởi động lại hoạt động ở Ishikawa và Yamanashi, còn LAPIS Semiconductor có kế hoạch mở các nhà máy mới ở Miyazaki.

Đặc biệt đáng chú ý là nhà máy đầu tiên được xây dựng bởi JASM (Japan Advanced Semiconductor Manufacturing), một công ty con của TSMC, với sự hợp tác của Sony và các công ty khác. Tổng chi phí xây dựng là khoảng 1.000 tỷ Yên, trong đó chính phủ sẽ trợ cấp tới 476 tỷ Yên.

Theo WSTS, thị trường bán dẫn Nhật Bản có mức tăng trưởng dương 4,6% vào 2024 và quy mô thị trường được dự đoán là khoảng 6,867 tỷ yên. Vào năm 2025, tốc độ tăng trưởng dự kiến ​​sẽ tiếp tục tăng lên 9,3%.

Hoa Kỳ

Bán dẫn đóng một vai trò quan trọng đối với Hoa Kỳ cả về mặt kinh tế và an ninh quốc gia.

Hiện tại, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc không tốt. Mỹ đã ban hành “Các quy định về bán dẫn của Trung Quốc” nhắm vào Trung Quốc, 45 quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc và các công ty liên quan đến Trung Quốc.

Ngoài ra, kể từ tháng 3/2024, chính quyền Biden dự kiến ​​sẽ cấp các khoản trợ cấp mới trị giá hàng tỷ USD cho các nhà sản xuất chất bán dẫn như Intel và TSMC như một phần của kế hoạch này.

Đài Loan

Một địa điểm không thể bỏ qua đó là TSMC – Đài Loan, xưởng sản xuất thiết bị bán dẫn lớn nhất thế giới. Công ty có hợp tác kinh doanh với hơn 500 công ty, bao gồm Intel, NVIDIA và Apple của Mỹ.

TSMC đang thành lập các nhà máy mới trên khắp thế giới và tại Nhật Bản, vào tháng 11/2021, công ty đã thông báo rằng họ sẽ xây dựng một nhà máy mới ở tỉnh Kumamoto – Nhật Bản với sự cộng tác của Tập đoàn Sony và các tập đoàn khác, và lễ khai trương đã được tổ chức vào tháng 2/2024. Hơn nữa, việc xây dựng nhà máy thứ hai đã được công bố, với mục tiêu hoạt động vào cuối năm 2027.

Tại Hoa Kỳ, TSMC xây dựng nhà máy đầu tiên ở phía bắc Phoenix, Arizona. Việc sản xuất dự kiến ​​bắt đầu vào năm 2024, nhưng đã bị lùi lại đến năm 2025 do nhiều vấn đề khác nhau. Ngoài ra, TSMC cũng đã xây dựng nhà máy đầu tiên ở Châu Âu tại Đức với dự kiến bắt đầu hoạt động vào năm 2027.

Trung Quốc

Trung Quốc đang đặt mục tiêu cải thiện tỷ lệ tự cung cấp thiết bị bán dẫn dưới áp lực của Mỹ và mâu thuẫn với Đài Loan. Trung Quốc công bố “Made in China 2025” vào tháng 7/2015 với mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 75% vào năm 2030, nhưng người ta suy đoán rằng sẽ khó đạt được điều này do các hạn chế của Hoa Kỳ đối với thị trường bán dẫn Trung Quốc.

Tuy nhiên, Trung Quốc có sở hữu SMIC, một công ty sản xuất bán dẫn có thị phần lớn thứ năm trên thế giới và có tầm ảnh hưởng lớn. Vốn đầu tư của SMIC trong năm 2024 dự kiến ​​sẽ duy trì ở mức cao kỷ lục 7,47 tỷ USD (tương đương năm 2023). Công ty hiện đang có kế hoạch xây dựng các nhà máy mới ở Thượng Hải, Bắc Kinh, Thâm Quyến và Thiên Tân.

Dự đoán những lĩnh vực bán dẫn có nhu cầu tăng cao từ năm 2024

Truyền thông

Công nghệ truyền thông đang phát triển qua từng năm, bao gồm kỷ nguyên 6G và công nghệ IOWN. Công nghệ bán dẫn là điều tiên quyết để đạt được tốc độ truyền dữ liệu cao với độ trễ xấp xỉ 0. Các thiết bị bán dẫn truyền và nhận sóng vô tuyến được gọi là “Thiết bị bán dẫn truyền thông”, không chỉ được sử dụng trong điện thoại thông minh mà còn trong IoT và thiết bị công nghiệp khác.

AI

Khi nói đến AI, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến một “công cụ vạn năng” có thể làm rất nhiều thứ. Để làm được điều đó các thiết bị bán dẫn với độ chính xác cao nhằm phục vụ cho học sâu (deep learning) là điều tối cần thiết. NVIDIA là công ty đi đầu trong lĩnh vực này. Hiện tại, công ty đang ở vị trí thống trị về thiết bị bán dẫn AI, không có công ty đối thủ nào sánh bằng.

Ô tô

Cấu thành nên Ô tô có nhiều chi tiết và các thiết bị bán dẫn là điều cần thiết. Có rất nhiều loại thiết bị bán dẫn, bao gồm thiết bị bán dẫn điều khiển thông tin như hệ thống định vị ô tô và camera, thiết bị bán dẫn điều khiển động cơ, vô lăng cũng như thiết bị bán dẫn điều khiển máy điều hòa không khí, túi khí…

Hơn nữa, nhu cầu thương mại hóa xe điện tự lái hoàn toàn trong tương lai gần lên cao, do vậy nhu cầu về thiết bị bán dẫn có thể sẽ tăng hơn bao giờ hết.

Kết luận

Mặc dù không thể nói rằng thị trường bán dẫn đã lấy lại được sự cân bằng bình thường, nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, thiết bị bán dẫn là công nghệ chủ chốt được sử dụng trong những thứ thiết yếu cho cuộc sống như ô tô, đồ gia dụng, điện thoại thông minh, máy tính và AI…Việc đón đầu xu thế thị trường và đưa ra quyết sách đúng đắn sẽ giúp Việt Nam có thêm một phần nhỏ cơ hội tham gia vào thị trường bán dẫn toàn cầu.