Nhật Bản và thời kỳ hoàng kim của DRAM

Năm 1948, khi transistor vừa ra đời, Nhật Bản vẫn còn đang vật lộn với công cuộc tái thiết sau chiến tranh. Chính phủ Hoa Kỳ khi đó đã hỗ trợ Nhật phát triển sản phẩm ứng dụng transistor – điển hình là Sony (khi ấy là Tokyo Tsushin Kogyo). Sony mua bản quyền sản xuất từ Western Electric (WE), và chiếc radio transistor đầu tiên của họ nhanh chóng chinh phục thế giới nhờ nhỏ gọn và giá rẻ. Sony trở thành công ty đầu tiên trên thế giới tự sản xuất transistor và phát triển radio của riêng mình.

Năm 1964, Sharp (khi đó là Hayakawa Electric) cũng sử dụng transistor Mỹ để chế tạo máy tính điện tử.
Bằng việc cho phép Nhật Bản ứng dụng công nghệ bán dẫn Mỹ, Washington muốn tăng tốc phục hồi kinh tế Nhật và ngăn nước này nghiêng về phía Liên Xô hay Trung Quốc trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, sự phát triển của Nhật lại vượt xa dự đoán của Mỹ. Từ thập niên 1970 đến đầu 1980, các tập đoàn như Hitachi, Toshiba, Fujitsu và NEC thống trị thị trường DRAM toàn cầu. Nhiều công ty Mỹ như Texas Instruments (TI) hay National Semiconductor buộc phải cắt giảm nhân sự do không cạnh tranh nổi.

Trước tình hình đó, năm 1984, chính phủ Mỹ ban hành Luật Bảo vệ Chip Bán dẫn (Semiconductor Chip Protection Act) nhằm tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, hiệu quả không đáng kể: đến năm 1986, Nhật Bản vượt Mỹ trở thành quốc gia sản xuất bán dẫn lớn nhất thế giới, nắm 80% thị phần DRAM toàn cầu. Đáp lại, năm 1987, Mỹ ép Nhật ký Hiệp định Bán dẫn Nhật – Mỹ, hạn chế xuất khẩu DRAM sang Hoa Kỳ. Mặc dù sản lượng giảm, giá bán lại tăng, nên các công ty Nhật hầu như không chịu thiệt hại.

Không dừng lại ở đó, Mỹ tiếp tục cáo buộc Dự án nghiên cứu Siêu LSI (Ultra-LSI Research Consortium) – liên minh công – tư được thành lập tại Nhật năm 1976 – là hành động trợ cấp không công bằng. Để đối trọng, năm 1987, chính phủ Mỹ cùng các doanh nghiệp lập nên SEMATECH, liên minh bán dẫn quốc gia. Tuy nhiên, nỗ lực này cũng không thể đảo ngược cục diện lúc bấy giờ.