Hai chu kỳ dài hạn của nước Mỹ

Thực tế, George Friedman – tác giả của cuốn “Dự báo 100 năm” đã đề cập ở phần trước – cũng bàn luận về các chu kỳ dài hạn của nước Mỹ trong tác phẩm THE STORM BEFORE THE CALM (bản dịch tiếng Nhật: “2020–2030: Nước Mỹ chia rẽ sâu sắc – Địa chính trị của khủng hoảng”, NXB Hayakawa). Friedman phân tích rằng, nước Mỹ vận hành song song hai chu kỳ:  một chu kỳ biến đổi theo chu kỳ 80 năm và một chu kỳ biến đổi theo chu kỳ 50 năm.

Chu kỳ 80 năm được gọi là “Institutional Cycles” (Chu kỳ thể chế), phản ánh sự thay đổi trong cán cân quyền lực giữa ba chủ thể: Tổng thống, chính phủ liên bang và chính quyền các bang.

Tại Mỹ, kể từ sau cuộc Chiến tranh giành Độc lập, mối quan hệ giữa chính phủ liên bang và các bang luôn trong trạng thái không ổn định. Cuộc Nội chiến đã trở thành bước ngoặt, xác lập quyền lực của chính phủ liên bang đối với các bang, song các bang vẫn giữ vị thế đáng kể. Tuy nhiên, sau hai cuộc Thế chiến, chính phủ liên bang ngày càng mở rộng quyền lực, không chỉ đối với các bang mà còn đối với toàn bộ xã hội và nền kinh tế. Nói cách khác, chính chiến tranh đã làm thay đổi sâu sắc sự cân bằng quyền lực giữa ba chủ thể này.

Friedman chỉ ra rằng:

• Chu kỳ thứ nhất (từ kết thúc Chiến tranh giành Độc lập đến kết thúc Nội chiến) kéo dài khoảng 80 năm.

• Chu kỳ thứ hai (từ kết thúc Nội chiến đến kết thúc Thế chiến thứ hai) cũng kéo dài xấp xỉ 80 năm.

• Chu kỳ thứ ba, bắt đầu sau Thế chiến thứ hai, dự kiến sẽ kết thúc vào khoảng năm 2025.

Cụ thể:

• Chu kỳ 1: Từ năm 1787 (khi Hiến pháp Hoa Kỳ được ban hành) đến năm 1865 (kết thúc Nội chiến). Đây là thời kỳ mối quan hệ giữa chính phủ liên bang và các bang còn bất ổn.

• Chu kỳ 2: Từ năm 1865 đến 1945 (kết thúc Thế chiến thứ hai). Đây là thời kỳ quyền lực của chính phủ liên bang đối với các bang được xác lập, nhưng các bang vẫn giữ vị thế đáng kể.

• Chu kỳ 3: Từ năm 1945 đến 2025 (80 năm sau). Đây là thời kỳ chính phủ liên bang, thông qua hai cuộc Thế chiến, đã nắm quyền lực mạnh mẽ không chỉ với các bang mà còn với toàn bộ xã hội và nền kinh tế.

Thú vị thay, chu kỳ 80 năm này lại trùng khớp một cách kỳ lạ với khái niệm “trật tự chu kỳ 80 năm” mà Dalio từng nhắc tới trước đó. Mặt khác, chu kỳ 50 năm được Friedman gọi là “Socio-Economic Cycles” (Chu kỳ xã hội – kinh tế), và tương tự như Dalio, ông cho rằng chính công nghệ là yếu tố dẫn dắt sự biến đổi của chu kỳ này.

Ông viết:

“Xã hội và nền kinh tế Mỹ vận hành theo một nhịp điệu nhất định, và cứ khoảng 50 năm lại trải qua một cuộc khủng hoảng lớn đi kèm với bất ổn và đau đớn sâu sắc. Trong những giai đoạn đó, nước Mỹ chìm trong bầu không khí như thể cả xã hội đang cùng với nền kinh tế suy sụp và tan rã. (Lược đoạn) Giới tinh hoa chính trị cho rằng không có vấn đề nào không thể giải quyết bằng phương pháp cũ. Tuy nhiên, đa số người dân đang phải chịu đựng nỗi khổ to lớn và không còn tin vào lời nói của tầng lớp tinh hoa. Chính vì thế, các tinh hoa chính trị cũ và thế giới quan của họ bị loại bỏ, nhường chỗ cho những giá trị, chính sách và nhà lãnh đạo mới.”
(George Friedman, 2020–2030: Nước Mỹ chia rẽ sâu sắc – Địa chính trị của khủng hoảng)