Nghi án “cửa sau” của Huawei

Các biện pháp trừng phạt quy mô lớn của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc chỉ thật sự bắt đầu từ tháng 4 năm 2018.

Khởi đầu là việc Tập đoàn ZTE – một trong những nhà sản xuất thiết bị viễn thông lớn nhất Trung Quốc – bị phát hiện xuất khẩu trái phép thiết bị viễn thông từ các cơ sở của mình tại Mỹ sang Iran và Triều Tiên. Trước hành vi này, Chính phủ Hoa Kỳ đã ra lệnh cấm ZTE giao dịch với các công ty Mỹ trong vòng 7 năm.

Đến năm 2019, Mỹ tiếp tục đưa Huawei Technologies (Hoa Vi) – tập đoàn viễn thông lớn nhất Trung Quốc – vào “Danh sách ĐEN” (Entity List) theo Luật Quản lý Xuất khẩu, đồng thời áp đặt cơ chế cấp phép bắt buộc đối với các sản phẩm sử dụng công nghệ hoặc phần mềm có nguồn gốc từ Hoa Kỳ. Lý do được đưa ra là: các thiết bị của Huawei có thể chứa “cửa sau” (backdoor) – lỗ hổng cho phép truy cập trái phép và rò rỉ thông tin mật.

Hệ quả của lệnh trừng phạt này lan nhanh đến các công ty con và đối tác trong chuỗi cung ứng, bao gồm HiSilicon – đơn vị thiết kế chip thuộc Huawei – và SMIC, nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu của Trung Quốc. Chỉ vài năm trước, PCAST – Hội đồng cố vấn khoa học công nghệ của Tổng thống Mỹ – vẫn cho rằng “không có mối lo ngại đặc biệt” về Trung Quốc.

Vậy điều gì khiến Mỹ thay đổi lập trường mạnh mẽ đến vậy?

Một mặt, việc ZTE vi phạm lệnh cấm vận và nghi án cửa sau của Huawei đã trực tiếp chạm đến lợi ích cốt lõi của an ninh kinh tế Mỹ. Mặt khác, đại dịch COVID-19 bùng phát từ năm 2019 đã giáng đòn mạnh vào chuỗi sản xuất và cung ứng bán dẫn toàn cầu, khiến các hãng ô tô Mỹ buộc phải cắt giảm sản lượng và yêu cầu Đài Loan hỗ trợ tăng công suất thông qua kênh ngoại giao. Từ thời điểm đó, Mỹ dường như đã nhận ra rõ ràng mối đe dọa từ kế hoạch tự chủ bán dẫn của Trung Quốc. Không chỉ vì Trung Quốc có thể trở thành nhà sản xuất hàng đầu thế giới, mà còn vì nếu quốc gia này nắm được nguồn cung chip tiên tiến, chúng có thể được sử dụng trong vũ khí hiện đại.

Thực tế, vào tháng 4 năm 2022, tuần dương hạm Moskva của Nga đã bị hai quả tên lửa Neptune do Ukraine tự phát triển chỉ ba tuần trước đó đánh chìm — một minh chứng cho thấy độ chính xác của vũ khí hiện đại gắn liền với sự phát triển của linh kiện bán dẫn và công nghệ điện tử.