Đài Loan xây dựng Chain Power như một hình thái quyền lực quốc gia mới

“Thực lực” của các chiến lược trong cạnh tranh Mỹ – Trung

Thực tế, kể từ thập niên 2010, Đông Á đã bước vào một “trạng thái bình thường mới” với sự cạnh tranh trực diện giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Đối với Trung Quốc – quốc gia có sức mạnh quốc gia gia tăng nhanh chóng – các hệ thống quốc tế được thiết lập sau Chiến tranh Thế giới thứ hai như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Hội nghị Thượng đỉnh G7, cùng với cơ chế an ninh Đông Á dựa trên chiến lược chuỗi đảo, có thể được nhìn nhận như những công cụ kiềm chế do các quốc gia nắm giữ lợi ích hiện hữu áp đặt.

Ngược lại, Hoa Kỳ coi Trung Quốc là một cường quốc đang trỗi dậy nhanh chóng và là thách thức lớn nhất đối với trật tự quốc tế hiện tại. Khi một cường quốc mới nổi thách thức quyền bá chủ của cường quốc hiện hữu, lịch sử cho thấy xung đột thường khó tránh khỏi. Một bên tìm cách kiềm chế sự phát triển của đối phương, bên kia tìm cách phá vỡ sự kiềm chế đó thông qua việc kiểm soát các nguồn lực chiến lược – yếu tố đã đẩy nhanh chiến tranh thương mại Mỹ – Trung năm 2018.

Cạnh tranh Mỹ – Trung không chỉ bao gồm hard power (sức mạnh quân sự) mà còn cả soft power (sức mạnh văn hóa – giá trị). Bên cạnh đó, smart power – sự kết hợp linh hoạt giữa hard power và soft power – từng được Hoa Kỳ đánh giá cao, trong khi Trung Quốc đang phát triển sharp power, lấy truyền thông và thao túng thông tin làm trọng tâm.

Phân tích cấu trúc và cách vận dụng “quyền lực quốc gia” cho thấy một xu hướng quan trọng: trong cạnh tranh toàn cầu, sức mạnh kinh tế, văn hóa và khoa học – công nghệ ngày càng có vị thế ngang bằng với sức mạnh quân sự. Đồng thời, phương thức sử dụng quyền lực cũng đã phát triển từ hard power, sang soft power, rồi đến smart power, và xa hơn là sharp power dựa trên thâm nhập và thao túng nhận thức.

Năng lực chiến lược riêng của Đài Loan – Chain Power

Tạm gác cạnh tranh Mỹ – Trung sang một bên, Đài Loan, nằm tại trung tâm của biển Hoa Đông, biển Đông, Eo biển Đài Loan và Tây Thái Bình Dương, cũng đã phát triển một nguồn sức mạnh quốc gia mang tính đặc thù. Đó chính là Chain Power, được xây dựng trên nền tảng địa – chính trị, địa – kinh tế, cùng các giá trị dân chủ và tự do.

Chain Power của Đài Loan bao gồm: năng lực phòng thủ quốc gia và phòng thủ chuỗi đảo, năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng bán dẫn công nghệ cao, và mối liên kết chặt chẽ với cộng đồng quốc tế dân chủ – tự do. Chuỗi đảo, chuỗi cung ứng và các mối liên kết giá trị này được hình thành dựa trên sự kết nối địa lý, liên kết công nghiệp và sự tương đồng về giá trị, tạo nên một chiến lược địa – chính trị mới của Đài Loan, kết hợp giữa thông tin khu vực và xu thế phát triển toàn cầu.

【Tìm hiểu thế giới】Hiểu đúng về lợi ích quốc gia

Các học giả quan hệ quốc tế thường phân biệt lợi ích quốc gia thành “lợi ích sinh tồn” mang tính bất biến và “lợi ích cốt lõi” có thể thay đổi. Tuy nhiên, lợi ích quốc gia gắn chặt với sự tồn tại và phát triển của nhà nước, và giá trị của nó phụ thuộc vào bản sắc chính trị của cộng đồng quốc dân, chủ quyền quốc gia, vị trí địa lý cũng như cách quốc gia đó xác định vai trò của mình trong hệ thống quốc tế.

Do đó, việc xác định lợi ích quốc gia là tiền đề quan trọng khi phân tích địa – chính trị của một quốc gia. Nói một cách ngắn gọn, lợi ích quốc gia là tập hợp các giá trị gắn liền với sự tồn tại và phát triển của nhà nước, chịu ảnh hưởng bởi vị thế quốc gia và năng lực quốc gia.

Vị thế quốc gia bao gồm bản sắc quốc gia gắn với chủ quyền và vai trò của quốc gia trong hệ thống quốc tế. Việc thực thi chủ quyền và xác định vai trò trong bối cảnh khu vực và toàn cầu có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định lợi ích quốc gia.

Năng lực quốc gia, về mặt nội tại, đề cập đến năng lực quản trị và thực thi quyền lực nhà nước; về mặt đối ngoại, là khả năng thực hiện các mục tiêu chiến lược quốc gia, thường được so sánh với năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc xây dựng và sử dụng năng lực quốc gia không chỉ chịu tác động từ các yếu tố chính trị, xã hội và kinh tế trong nước, mà còn bị ràng buộc bởi các thể chế quốc tế.