Bán dẫn và Chain Power

Sự bảo trợ của chất bán dẫn – Chain Power mà Đài Loan thể hiện

Từ điện thoại thông minh của Apple (Hoa Kỳ) cho đến các máy bay chiến đấu tiên tiến nhất của quân đội Mỹ, tất cả đều có liên quan đến những “con chip” được sản xuất trong chuỗi công nghiệp bán dẫn của Đài Loan. Chuỗi cung ứng chip mang tính toàn cầu này có thể được quan sát rõ nét thông qua các loại chip được sử dụng trên máy bay chiến đấu F-35 của Hoa Kỳ.

Nhằm duy trì quyền kiểm soát không phận tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và châu Âu, Hoa Kỳ đã quyết định triển khai chiến đấu cơ thế hệ thứ năm F-35. Tập đoàn Lockheed Martin (Hoa Kỳ), đơn vị chịu trách nhiệm sản xuất F-35, để tăng cường đáng kể hệ thống điện tử hàng không và các chức năng đa nhiệm, đã lựa chọn sử dụng chip FPGA (bán dẫn có thể tái lập trình) do công ty Xilinx (Hoa Kỳ, trực thuộc AMD) tại bang California thiết kế.

Sau khi nhận được đơn hàng, Xilinx lập tức đặt sản xuất tại Đài Loan và tiến hành chuyển bản thiết kế mạch điện sang quá trình khắc trực tiếp lên wafer bán dẫn. Tiếp đó, các xưởng đúc (foundry) tại Đài Loan mua wafer từ Shin-Etsu Chemical (Nhật Bản), sử dụng bia sputtering của Applied Materials để phủ lớp kim loại lên bề mặt wafer. Sau đó, photoresist của Tokyo Ohka Kogyo được phủ lên bề mặt wafer, và các thiết bị quang khắc của ASML (Hà Lan) được sử dụng để chuyển bản vẽ mạch lên lớp photoresist.Ở bước cuối cùng, các thiết bị khắc (etching) của Lam Research (Hoa Kỳ) được dùng để loại bỏ lớp kim loại không được photoresist bảo vệ; tiếp đó, dung dịch tẩy photoresist của Taiwan Chipbond Technology được sử dụng để hoàn tất quá trình xử lý wafer.

Sau khi wafer được tạo hình thành chip IC (mạch tích hợp), toàn bộ quá trình đóng gói và kiểm tra được thực hiện tại Đài Loan. Các chip sau đó được vận chuyển sang Hoa Kỳ và lắp đặt vào hệ thống điện tử của F-35. Trong tương lai, các máy bay F-35 sử dụng chip sản xuất tại Đài Loan sẽ trở thành lực lượng chiến đấu chủ lực của Hoa Kỳ tại Đông Á.

“Chất bán dẫn trong thời đại công nghệ” và “Eo biển Hormuz trong thời đại dầu mỏ”

Trong thế kỷ XXI, chất bán dẫn đã trở thành một tài nguyên chiến lược. Trong quy trình sản xuất chip cho F-35, các thiết bị chế tạo đến từ Hà Lan và Hoa Kỳ, cùng với các vật liệu quan trọng từ Nhật Bản, đều được tập trung về Đài Loan; tại đây, các doanh nghiệp bán dẫn Đài Loan đảm nhận các công đoạn xử lý wafer, đóng gói và kiểm tra.

Nếu ví quy trình sản xuất bán dẫn như một tuyến hàng hải, thì tuyến đường đó bắt buộc phải đi qua Đài Loan. Xét từ góc độ kinh tế – công nghiệp, Đài Loan không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất chip bán dẫn toàn cầu, mà còn nắm giữ vị trí then chốt về mặt chiến lược.

Xét từ góc độ an ninh tổng thể, Đài Loan đang giữ vai trò kiểm soát nguồn cung chip bán dẫn của toàn thế giới.

Quay ngược lại thế kỷ XX, khoảng một phần tư lượng dầu mỏ xuất khẩu toàn cầu buộc phải đi qua Eo biển Hormuz, khu vực nằm giữa Iran và Oman – vốn là điểm chiến lược quan trọng bậc nhất thời bấy giờ. Một trong những lý do chính khiến Hoa Kỳ can thiệp vào Chiến tranh Iran – Iraq năm 1987 là nhằm đảm bảo an toàn cho tuyến vận chuyển dầu mỏ này.

Năm 2019, nhằm đối phó với các biện pháp hạn chế nhập khẩu dầu thô từ phía châu Âu và Hoa Kỳ, Iran tuyên bố sẽ phong tỏa Eo biển Hormuz. Sau đó, nhiều tàu chở dầu đi qua khu vực này liên tiếp bị tấn công, gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường dầu mỏ châu Âu và Hoa Kỳ. Để đảm bảo an ninh, Hoa Kỳ đã quyết định triển khai lực lượng quân sự bảo vệ các tàu chở dầu.

Cho đến trước khi xung đột Israel – Palestine bùng phát vào năm 2023, một trong những nguyên nhân khiến giá dầu trên thị trường quốc tế tăng mạnh là do phương Tây lo ngại Iran – quốc gia ủng hộ Palestine – sẽ có những hành động cụ thể hơn nhằm phong tỏa Eo biển Hormuz.

Nhìn lại sự chuyển dịch công nghiệp trong hai thế kỷ qua, có thể thấy chuỗi cung ứng bán dẫn ngày nay tương đương với tuyến hàng hải Ấn Độ Dương trong thời đại dầu mỏ, và bán dẫn Đài Loan chính là Eo biển Hormuz của thời đại công nghệ. Ai kiểm soát Đài Loan có thể kiểm soát chuỗi cung ứng bán dẫn; và ai kiểm soát chuỗi cung ứng bán dẫn có thể chi phối thế giới.

Trong chiến lược địa – chính trị của Hoa Kỳ, cũng như việc không thể cho phép Iran độc quyền kiểm soát Eo biển Hormuz trong thời đại dầu mỏ, thì trong thời đại công nghệ mới, Trung Quốc cũng không thể được phép kiểm soát chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.